Het VBO vroeg 25 sleutelfiguren uit ondernemend en politiek België naar de impact van 25 scharniermomenten op onze economische evolutie. Voormalig kabinetschef van premier Guy Verhofstadt Wouter Gabriëls zoomt in op het Generatiepact.

Tekst

Generatiepact was begin van trendbreuk

Het was het concept van ‘de actieve welvaartsstaat’ dat in het nieuwe millennium het sociaal-economische bindmiddel tussen liberalen en socialisten leverde. In de twee paarse federale regeringen van Guy Verhofstadt speelde het Generatiepact een hoofdrol. 

De toenmalige paarse federale regeringen waren samengesteld uit socialisten en liberalen, in de eerste regering aangevuld met de groenen. Ze zochten een antwoord op de lage werkzaamheidsgraad bij vijftigplussers en op de oplopende vergrijzingskosten. Wouter Gabriëls, toen kabinetschef van premier Verhofstadt, stond op de eerste rij bij de totstandkoming van het Generatiepact. Hij benadrukt dat het project vooral ontstond uit het besef dat het zo niet verder kon. 

De arbeidsmarktgegevens waren overduidelijk: jaar na jaar bengelde België helemaal onderaan in de Europese ranglijsten over de tewerkstelling van vijftigplussers. Ons land kende te veel formules van vervroegd pensioen. Daar moest verandering in komen.

Vanaf 2003 gingen in de federale regering werkgroepen aan de slag. Ze kwamen in een stroomversnelling na de parlementsverkiezingen van 2004. In Vlaanderen had het kartel CD&V en N-VA de verkiezingen gewonnen en de federale paarse coalitie voelde de druk om zich te herpakken.

Achter de schermen trokken vooral de kabinetten van Werk, geleid door de sp.a-ministers Frank Vandenbroucke en nadien Freya Van den Bossche, en van premier Verhofstadt aan de kar. Vanaf maart 2005 konden de formele onderhandelingen met de sociale partners starten.
 

Items
Afbeelding
Man van ongeveer 50 jaar aan het werk
Type
As List
Tekst

Overlegcarrousel

Een maandenlange overlegcarrousel lag voor ons. De gesprekken vergden veel tijd en energie en waren bij momenten best frustrerend. Maar het was de enige haalbare manier. 

Om een trendbreuk te realiseren en een draagvlak voor de hervormingen te bouwen, was er een akkoord met de sociale partners nodig. De gesprekken moesten de vakbonden doen inzien dat langer werken noodzakelijk was om de sociale zekerheid betaalbaar te houden. Maar ook bij de werkgevers was sensibilisering nodig.

In september 2005 trok premier Verhofstadt het dossier naar zich. Hij hield besloten meetings met ACV-voorzitter Luc Cortebeeck en VBO-voorzitter Luc Vansteenkiste om de knelpunten uit te praten. Daags voor zijn beleidsverklaring op 11 oktober in de Kamer kon hij het Generatiepact finaliseren. Het grote publiek kreeg de naam ‘Generatiepact’ voor het eerst te horen. 

Blikvangers vormden het optrekken van de leeftijdsgrenzen en toegangsvoorwaarden tot het brugpensioen en de aanpak van het pseudobrugpensioen.

Het Generatiepact presenteerde in totaal zestig beleidsmaatregelen, met ‘aanvullende’ dossiers als de welvaartsaanpassing van sociale uitkeringen, de promotie van jongerenbanen door een lastenverlaging, alternatieve financiering van de sociale zekerheid via accijnzen op tabak en de verplichte oprichting van een hertewerkstellingscel bij bedrijven in herstructurering. Precies die bredere lading kon veel weerstand wegnemen.

Quote

De afbouw van het vervroegd pensioen was zo ingrijpend dat de regering dit onmogelijk alleen kon doen

Auteur
WOUTER GABRIËLS, VOORMALIG KABINETSCHEF VAN PREMIER VERHOFSTADT
Tekst

Beleidsommekeer

Was het Generatiepact, achteraf bekeken, een grote stap? Aanvankelijk luidde er veel kritiek. Bij de toepassing in de bedrijfssectoren wisten de vakbonden het optrekken van de brugpensioenleeftijd te vertragen. Critici vonden terecht dat de afbouw van de vervroegde pensioenformules niet snel genoeg ging. Maar op langere termijn kwam die daling van het brugpensioen er wel degelijk, en steeg de werkzaamheidsgraad van de vijftigplussers effectief.

Hoe is dat te verklaren? Het Generatiepact bleek het begin van een niet meer terug te schroeven beleidsommekeer. 

De trendbreuk was ingezet. 
 

0