Het VBO vroeg 25 sleutelfiguren uit ondernemend en politiek België naar de impact van 25 scharniermomenten op onze economische evolutie. Servais Verherstraeten zoomt in op de zesde staatshervorming.

Tekst

Samen met Melchior Wathelet jr. (cdH) was Servais Verherstraeten (CD&V) van 2011 tot 2014 staatssecretaris voor Staatshervorming in de regering-Di Rupo (PS). We kregen een politiek akkoord van zeventig pagina’s en moesten dat omzetten in regelgeving en in overdrachten van financiële middelen en personeel. Dat vergde veel overleg met de politieke partners – Groen en Ecolo incluis – en andere stakeholders, zoals de sociale partners.

De zesde staatshervorming is effectief een keerpunt om verschillende redenen. Eén: de overgedragen bevoegdheden. Twee: de financiering. En drie: de stabiliteit.

Vanaf juli 2011 – toen al vierhonderd dagen onderhandeld werd over een regering en een staatshervorming, begon de spread – het verschil tussen de rente op Belgische overheidsobligaties en die van de sterke landen – te stijgen. De druk op onze rente nam toe. Tot dan hadden we externe kritiek op de duur van de regeringsvorming gecounterd met de stelling dat vijf van de zes regeringen wel normaal werkten. Maar de spread deed dat verhaal stokken. Een oplossing werd dringend. 

In oktober was het akkoord over de staatshervorming rond. In december waren ook de sociaal-economische gesprekken klaar, en eindelijk trad na 541 dagen de nieuwe regering aan. We konden met de uitvoering beginnen.

Items
Afbeelding
19-07-2012:  ondertekening van het eerste deel van de institutionele hervorming.
Beschrijving
©belga | 19-07-2012: ondertekening van het eerste deel van de institutionele hervorming.
Type
As List
Tekst

Laatste en eerste

Het was de laatste staatshervorming met een grote traditioneel-communautaire inzet: Brussel-Halle-Vilvoorde (BHV). En het was de eerste staatshervorming zonder volledige financiering van de overgedragen bevoegdheden.
 

Sociale partners

Welke rol speelde het VBO? De sociale partners zijn nog ‘nationale’ actoren waarvan de impact federaal geregeld is. Bij defederaliseringen dreigen ze telkens invloed te verliezen. 

Over de zesde staatshervorming hebben ze niet zwaar gelobbyd. Het VBO beperkte zich doorgaans tot economische en budgettaire kwesties. Toen de meerwaardebelasting op de agenda stond, klonk het VBO luid en duidelijk. Over de fiscale autonomie voor de deelstaten hoorde je hen dan weer nauwelijks; dan is het voor hen oké. Wel toonde het VBO bezorgdheid over de splitsing van de vennootschapsregelgeving en -fiscaliteit. Ook toen de spread begon op te lopen, luidde het VBO de alarmbel.

Ik hield contact met alle sociale partners en informeerde hen over wat hen direct aanbelangde. Voor het VBO dus ook over de kinderbijslag. Inzake het arbeidsmarktbeleid waren de contacten minder intens, alleszins minder dan over de kwestie arbeiders/bedienden die op dat moment ook speelde. Het doelgroepenbeleid en de controle op de werkloosheid lieten de nationale sociale partners ‘passeren’.

Items
Afbeelding
Servais Verherstraeten
Beschrijving
©belga
Quote

De politici, kabinetslui en ambtenaren die de technologie van de staatshervormingen kennen, sterven uit.

Auteur
SERVAIS VERHERSTRAETEN, VOORMALIG STAATSSECRETARIS STAATSHERVORMING
Type
As List
Tekst

Refederaliseren?

Ik werd nooit wild van defederaliseren, maar soms is dat rationeel de beste manier om een impasse op te lossen. Voor refederalisering is mijn houding identiek. 

Ik maak me wel zorgen. We hebben een centrifugaal federalisme. Bij conflict, blokkeert het land. We hebben niets om conflicten op te lossen. Het Overlegcomité met alle regeringen functioneert niet. De nieuwe Senaat kan ook geen soelaas brengen. Bovendien verdwijnt de knowhow. De politici, kabinetslui en ambtenaren die de technologie van de staatshervormingen kennen, sterven uit. 

Bij de FOD Financiën bleef slechts één ambtenaar over die de financieringswet van de deelstaten nog voldoende kende om ze te kunnen aanpassen. Ik heb toen gepleit voor een ‘Kenniscentrum Staatshervorming’. Aanvankelijk vergeefs. Gelukkig kon mijn toenmalige kabinetschef, Benjamin Dalle, later als gecoöpteerd senator de wettelijke basis leggen. 

0