Het VBO vroeg 25 sleutelfiguren uit ondernemend en politiek België naar de impact van 25 scharniermomenten in onze economische geschiedenis. Commissaris van het Plan bij het Federaal Planbureau (sinds 2014), Philippe Donnay, zoomt in op de veelbesproken taxshift.

Items
Video Embed
Type
As List
Tekst

Om de gapende competitiviteitskloof tussen de Belgische bedrijven en hun buitenlandse concurrenten dicht te rijden, voerde de regering Michel een fiscale verschuiving door. De taxshift moet het nettoloon van werknemers verhogen en tegelijk de sociale lasten terugschroeven.

De regering had het plan opgevat om een deel van de personenbelasting (PB) te vervangen door andere belastingen, die minder funest zouden zijn voor de economische groei. Het Planbureau kreeg de vraag om het ontwerp onder de loep te nemen. Daaruit kwamen twee dingen naar boven. Allereerst bleek dat de taxshift onvoldoende gefinancierd was op middellange en lange termijn, waardoor het structurele begrotingstekort weer zou oplopen. Ten tweede zouden, door de grootteorde van het aangekondigde bedrag, de macro-economische effecten eerder beperkt blijven.

Items
Afbeelding
houten blokken met letters T, A, X
Beschrijving
©shutterstock
Type
As List
Tekst

Een tweeledig systeem

Het systeem moest berusten op twee pijlers, die bovendien geen al te grote verschillen mochten vertonen. Welnu, toen de regering een nieuwe fiscaliteit invoerde (milieu- en gezondheidsbelasting), hield ze geen rekening met de prijselasticiteit van de vraag bij een accijnsverhoging. Die is nochtans meetbaar. En evenmin had ze gedacht aan het “neveneffect” waarbij Belgen uit grensregio’s boodschappen over de grens zouden gaan doen. 

De taxshift wilde de portefeuille van de mensen spijzen. Dat opzet is geslaagd. Bovendien bleek de verwachte daling van de inkomsten uit de personenbelasting minder uitgesproken dan voorzien. Dat kwam door de ‘terugverdieneffecten’ uit de creatie van nieuwe jobs en de aantrekkende economie. Maar de financieringskwestie en de manier waarop de maatregelen werden aangekondigd, hebben die positieve elementen geen recht gedaan. Omdat de regering heeft nagelaten het grotere plaatje te schetsen, kwam elk afzonderlijk element er vrij negatief uit. En dat is jammer. Had ze wel die ‘bigger picture’ gegeven, dan was de tegenkanting bij de bevolking waarschijnlijk veel minder geweest.

Een ander manco van de taxshift was de impact op de financiering van de gewesten. Grondwettelijk gezien kan het federale niveau eigenlijk op eigen houtje beslissen over de belastbare basis en belastingtarieven. Met onze asymmetrische regeringen, was het moeilijk om dat erdoor te krijgen.
 

Items
Afbeelding
Philippe Donnay
Beschrijving
©belga
Quote

Gaat men bij een volgende taxshift te voortvarend te werk, dan is een impact op de indexering onvermijdelijk.

Auteur
PHILIPPE DONNAY, COMMISSARIS VAN HET PLAN BIJ HET FEDERAAL PLANBUREAU
Type
As List
Tekst

België en zijn taboes

De hervorming was nodig en moet worden voortgezet. Maar gelet op de strakke begrotingssituatie is dat een lastig debat. De volgende taxshift wordt dus ofwel binnen de PB gefinancierd – waarbij we onvermijdelijk op een aantal taboes stuiten – ofwel moeten we ze financieren door de knip te zetten in de uitgaven.

Een andere mogelijke financieringsbron is de milieu- of consumptiefiscaliteit, ook al ligt dat politiek gevoelig. Hoe dan ook mag de concurrentiekracht van onze bedrijven niet op losse schroeven komen te staan. Als men te voortvarend te werk gaat, is een impact op de indexering onvermijdelijk.

In België zijn er systematisch prijsstijgingen die hoger uitvallen dan in onze buurlanden, vooral in sectoren met geen of weinig concurrentie. De automatische loonindexering is eigenlijk een drogdebat.

0