Het VBO vroeg 25 sleutelfiguren uit ondernemend en politiek België naar de impact van 25 scharniermomenten op onze economische evolutie. Voormalig nationaal voorzitter ACV Luc Cortebeeck zoomt in op 'het Herenakkoord'. 

Tekst

‘Herenakkoord is meer waard dan een wettekst’

18 februari 2002. Voor het eerst zetten de onderhandelaars Belgische afspraken over sociale bemiddelingsprocedures op papier. Het Herenakkoord is een feit en een schoolvoorbeeld van wederzijds respect tussen vakbonden en werkgeversorganisaties. 

Op 9 oktober 2001 verklaarde toenmalig eerste minister Guy Verhofstadt het stakingsrecht en de aanpak van collectieve sociale conflicten tot prioritair (politiek) dossier. Hij verraste de sociale partners – zowel vakbonden als werkgevers – met een eigen voorstel tot reglementering met tegensprekelijke procedure voor de arbeidsrechtbank en gaf aan minister van Arbeid Laurette Onkelinx (PS) de opdracht om wetteksten op papier te zetten. Onkelinx vroeg advies aan de Nationale Arbeidsraad, waardoor het dossier opnieuw bij de sociale partners belandde.

Items
Afbeelding
iemand die met een bord "strike" zwaait
Type
As List
Tekst


Als toenmalig voorzitter van de christelijke vakbond ACV, herinner ik me nog de ontevredenheid binnen de Groep van Tien. Zowel werkgevers als vakbonden vreesden grip op de situatie te verliezen als de politiek zich het dossier van de sociale conflicten zou toe-eigenen.

De concrete aanleiding voor de demarche van Verhofstadt was een geplande stakingsactie door de piloten van de Belgische luchtvaartmaatschappij Sabena. De directie van Sabena kon door rechterlijke tussenkomst die staking preventief verbieden. Dat had flink wat commotie veroorzaakt. Eigenlijk reiken de wortels van het dispuut tot bij de Algemene Staking van de vakbonden tegen het Globaal Plan van de regering-Dehaene op 26 november 1993. Om ook kleinere bedrijven mee te krijgen sloten stakersposten toen voor het eerst bedrijventerreinen en kmo-zones af. Die strategie was voordien nooit toegepast en bleef jarenlang bij de werkgevers zwaar op de lever liggen.

Maar ook bij de vakbonden leefde een groot ongenoegen. De multinationalisering van het bedrijfsleven introduceerde een nieuw type van ceo's en een toenemende invloed van (Angelsaksisch getinte) advocatenkantoren die onze cultuur van overleg en conflictbeheersing niet konden of misschien niet wilden begrijpen. Het gevolg daarvan was dat de bedrijven om stakingen te breken steeds vaker hun toevlucht namen tot eenzijdige verzoekschriften. Die juridisering van het overleg viel de vakbonden zwaar.

 

Geheime winteronderhandelingen

De sociale partners kregen tot 18 februari 2002 de tijd om een gezamenlijk antwoord te formuleren. De drie vakbonden vonden dat het systematiseren van gerechtelijke inmenging in sociale conflicten werkgevers geenszins mocht aanzetten om vlugger naar de rechtbank te stappen. Het VBO van zijn kant was bevreesd dat de werkgevers hun recht op het indienen van een eenzijdig verzoekschrift zouden verliezen. 

Om het overleg alle kansen te geven, spraken de leden van de Groep van Tien af om elkaar te zien in het kasteel Boetfort in Melsbroek. Het was toenmalig gedelegeerd bestuurder van het VBO Tony Vandeputte die het voortouw nam aan werkgeverskant. VBO-voorzitter Guy de Vaucleroy speelde zijn rol als bemiddelende Groep van Tien-voorzitter.
 

Items
Afbeelding
Luc Cortebeeck
Quote

Aanspreekbaarheid is niet hetzelfde als aansprakelijkheid.

Auteur
LUC CORTEBEECK, VOORMALIG NATIONAAL VOORZITTER ACV
Type
As List
Tekst

Het resultaat: op 18 februari lag er een protocoltekst op tafel. De pers noemde het document het ‘Herenakkoord’ – een gentleman’s agreement over grote principes. De kritiek kwam snel: ‘Is het dat maar?’ Zulke afspraken zijn waardevoller dan een wettekst. Ze zijn een geloofsbelijdenis in sociale bemiddelingsprocedures, gevaloriseerd door iedereen aan tafel. De tekst bevat onder meer een oproep aan de werknemers om alle vormen van geweld te vermijden en een oproep aan de werkgevers om niet spoorslags over te gaan op juridische procedures.

De meest delicate zin in het Herenakkoord slaat op het ‘mobiliseren van werknemers die rechtstreeks betrokken zijn’. Een omschrijving die niet door iedereen op dezelfde manier werd gelezen. Ik kreeg van mijn ACV-achterban de opdracht om de toelating van solidariteitsacties bij sociale conflicten explicieter te garanderen. Uiteraard was er bij de andere partners weinig animo om te heronderhandelen. Gelukkig kwam minister Onkelinx te hulp met een Interpretatieve Verklaring.

Of het Herenakkoord verschil gemaakt heeft? Absoluut. De sociale partners konden en kunnen er elkaar op aanspreken. En dat gebeurt ook. Hierdoor daalde het aantal werkgevers dat een staking wil voorkomen via een rechterlijke tussenkomst. En onrechtmatige acties worden door de vakbondsleiding aangepakt.

Maar aanspreekbaarheid is niet hetzelfde als aansprakelijkheid. De dag dat de vakbondsleiding aansprakelijk kan worden gesteld voor elke actie, betekent het einde van het stakingsrecht.
 

0