Het VBO vroeg de eerste ministers van de afgelopen 25 jaar hoe zij het maatschappelijk debat hebben ervaren. Guy Verhofstadt zoomt in op het sociaal overleg.

Tekst

Mijn houding tegenover het sociaal overleg is geëvolueerd. Sociaal overleg is een marathon, geen sprint. En politici en sociale partners moeten hun rollen heruitvinden. 

Met onder meer de euthanasiewet en het homohuwelijk maakte mijn eerste regering vooral een ethische omslag. Even belangrijk was het Copernicusplan voor de hervorming van politie en ambtenarij. In de tweede domineerden socio-economische hervormingen wat zich vertaalde in onder meer het Generatiepact, de notionele interestaftrek, lagere belastingen voor werkenden en bedrijven … 

Over alle grote dossiers spraken we met de top van zowel vakbonden als werkgevers. Ze hadden vlot toegang tot mijn kabinet. Op cruciale momenten sta je als premier direct in contact met de Groep van Tien. De dagelijkse relaties liepen via de ministers van Werk.

We gingen door conflictmomenten, maar we sloten evengoed akkoorden. Dat verbaasde velen: na decennia dominantie van christendemocraten en socialisten, hield het middenveld de adem in voor een regering met een liberaal aan het roer. Die angst bleek snel ongegrond. 

Het moeilijkste dossier was het langer werken en het brugpensioen. In ons land werd het principe van het langer werken lang in vraag gesteld. Gelukkig is de tijdsgeest intussen veranderd. Ik ben trots op het Generatiepact dat we na moeizaam overleg bereikten. Het zette de trend voor onze opvolgers. We hanteerden de wortel én de stok, met maatregelen als een hogere brugpensioenleeftijd, de pensioenbonus, tewerkstellingscellen en de bonus voor wie nieuw werk aanvaardt.

Items
Afbeelding
Guy Verhofstadt
Type
As List
Tekst

Geëvolueerd?

Of het sociaal overleg evolueerde? De methodes zijn stabiel. Een akkoord met de sociale partners is een akkoord. Dat blijft de kern. Soms is dat moeizaam bevochten, soms verdient het geen schoonheidsprijs, maar het is wel een akkoord.

Ik heb veel geleerd. Onder meer dat men zich moeten hoeden voor te grote schokken. Het sociaal overleg is een marathon, geen sprint. Ideeën mogen nog zo nobel en juist zijn, als ze overhaast uitgevoerd en opgelegd worden, raken ze besmet en ontploft de boel. Misschien denkt u nu: wat raar voor een voluntaristische liberaal. Niks van. Als liberaal besef ik goed hoeveel de overheid van de belastingbetaler vraagt en dus besef ik dat die overheid verplichtingen heeft die ook in de toekomst moeten gehonoreerd worden. Men kan dit soort contracten niet met een vingerknip wijzigen, wat anderzijds geen excuus mag zijn om helemaal niets te veranderen. 

Items
Afbeelding
BELGIUM FORMATION VERHOFSTADT SOCIAL PARTNERS
Type
As List
Quote

In ons land werd het principe van het langer werken lang in vraag gesteld.

Auteur
GUY VERHOFSTADT
Tekst

Is mijn houding tegenover het sociaal overleg en de sociale partners gewijzigd? Ik erken het: ja. Ik blijf geloven in het primaat van de politiek. Het middenveld mag en moet een stem hebben, maar de uiteindelijke beslissing ligt bij het parlement en de regering. Als premier heb ik altijd een Groep van Tien gehad die functioneerde, en die constructief meewerkte en de samenleving een stap vooruit liet zetten. Daardoor heb ik nooit de behoefte gevoeld de werking van het sociaal overleg volledig om te gooien.

De uitdaging voor de volgende generatie is groot. De politiek is het afgelopen decennium – onder meer door de sociale media – een ander beestje geworden. Staatsmanschap en compromissen zijn oubollig en saai; conflict, relletjes en luid roepen doen het veel beter. Men kan daarover klagen, maar dat is de realiteit. Centrumpolitici zijn volop op zoek naar hun nieuwe rol. Ook de sociale partners moeten op zoek naar hun plaats in deze nieuwe wereld.

0